Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

--- fa:glossary [2026/08/26 15:17] – created - external edit 127.0.0.1
+++ fa:glossary [2026/08/28 09:29] (current) – external edit 127.0.0.1
@@ Line 1: / Line 1: @@
 ====== واژه‌نامه تخصصی تِله‌نگار ======
-به **واژه‌نامه تخصصی تِله‌نگار** خوش آمدید. این راهنمای مرجع به تعریف اصطلاحات کلیدی در حوزه پروتکل‌های شبکه، سامانه نام دامنه (DNS)، استاندارد‌های امنیت ایمیل، رمزنگاری وب و ابزارهای تشخیصی موجود در پایگاه دانش تِله‌نگار می‌پردازد.
+به **واژه‌نامه تخصصی تِله‌نگار** خوش آمدید. این راهنمای مرجع به تعریف اصطلاحات کلیدی در پروتکل‌های شبکه، مسیریابی نام دامنه، استانداردهای امنیت ایمیل، رمزنقاری وب و ابزارهای تشخیصی مورد استفاده در پایگاه دانش تِله‌نگار می‌پردازد.
 ----
-===== A =====
+===== آ =====
 ==== رکورد A (Address Record) ====
-یک رکورد اصلی [[fa:networking:dns:dns|DNS]] که یک دامنه یا نام میزبان را به یک آدرس 32 بیتی IPv4 نگاشت می‌کند (به عنوان مثال: ''telenegar.ir'' -> ''185.x.x.x'').
+یک رکورد پایه در [[fa:networking:dns:dns|سامانه نام دامنه (DNS)]] که یک دامنه یا نام میزبان را به یک آدرس IPv4 ۳۲ بیتی نگاشت می‌کند (به عنوان مثال: ''telenegar.ir'' -> ''185.x.x.x'').
 ==== رکورد AAAA (IPv6 Address Record) ====
-یک رکورد [[fa:networking:dns:dns|DNS]] که یک دامنه یا نام میزبان را به یک آدرس 128 بیتی IPv6 نگاشت می‌کند.
+یک رکورد [[fa:networking:dns:dns|DNS]] که یک دامنه یا نام میزبان را به یک آدرس IPv6 ۱۲۸ بیتی نگاشت می‌کند.
-==== شناسه ASN (Autonomous System Number) ====
+==== شماره سیستم مستقل یا ASN (Autonomous System Number) ====
-یک شماره اختصاصی و جهانی که توسط ثبت‌کننده‌های منطقه‌ای اینترنت (RIR) به یک سیستم خودمختار (AS) جهت کنترل پارامترهای مسیریابی BGP اختصاص داده می‌شود.
+یک شماره اختصاصی و منحصربه‌فرد در سطح جهانی که توسط ثبت‌کنندگان منطقه‌ای اینترنت (RIRها) به یک سیستم مستقل (AS) برای کنترل پارامترهای مسیریابی BGP تخصیص داده می‌شود.
 ----
-===== B =====
+===== ب =====
 ==== پروتکل BGP (Border Gateway Protocol) ====
-پروتکل استاندارد مسیریابی خارجی که برای تبادل اطلاعات مسیریابی و دسترس‌پذیری میان سیستم‌های خودمختار (AS) در اینترنت طراحی شده است.
+پروتکل استاندارد دروازه خارجی که برای تبادل اطلاعات مسیریابی و دسترس‌پذیری بین سیستم‌های مستقل (AS) در شبکه اینترنت طراحی شده است.
 ==== استاندارد BIMI (Brand Indicators for Message Identification) ====
-یک مشخصه ایمیل که به صاحبان دامنه اجازه می‌دهد لوگوی برند خود را در کنار ایمیل‌های تاییدشده در سرویس‌دهندگان پشتیبانی‌کننده نمایش دهند (نیازمند فعال‌سازی و الزام [[fa:email:dns-configuration:spf|SPF]]، [[fa:email:dns-configuration:dkim|DKIM]] و [[fa:email:dns-configuration:dmarc|DMARC]]).
+یک مشخصه فنی ایمیل که به صاحبان دامنه اجازه می‌دهد نشان تجاری (لوگو) خود را در کنار ایمیل‌های احراز‌هویت‌شده در نرم‌افزارهای مدیریت ایمیل پشتیبانی‌کننده به نمایش بگذارند (نیازمند فعال‌سازی و اجرای [[fa:email:dns-configuration:spf|SPF]]، [[fa:email:dns-configuration:dkim|DKIM]] و [[fa:email:dns-configuration:dmarc|DMARC]] است).
 ----
-===== C =====
+===== پ =====
-==== سیستم CIDR (Classless Inter-Domain Routing) ====
+==== پروب (Probe) ====
-روشی برای تخصیص آدرس‌های IP و افزایش کارایی مسیریابی با استفاده از ماسک زیرشبکه با طول متغیر (مانند `/24` یا `/16`). برای اطلاعات بیشتر به [[fa:networking:internet:cidr-notation|شناسه‌گذاری CIDR]] مراجعه کنید یا از [[fa:tools:subnetcalc|ابزار محاسبه‌گر زیرشبکه]] استفاده نمایید.
+یک نود پایش توزیع‌شده است که در نقاط مختلف شبکه (مانند اپراتورهای داخلی یا دیتاسنترهای بین‌المللی) توسط پلتفرم **تِله‌نگار** مستقر شده است. پروب‌ها ارزیابی‌های تأخیر (Latency)، مسیریابی BGP، وضوح DNS و دسترس‌پذیری را به صورت مداوم از زوایای مختلف شبکه انجام داده و داده‌های تشخیصی زیرساخت را در پلتفرم تِله‌نگار ارائه می‌دهند.
-==== رکورد CNAME (Canonical Name Record) ====
+==== رکورد PTR (Pointer Record) ====
-یک رکورد [[fa:networking:dns:dns|DNS]] که برای مستعارسازی (Alias) یک نام دامنه به یک دامنه اصلی دیگر استفاده می‌شود.
+یک رکورد DNS که یک آدرس IP را به نام دامنه‌ی اصلی آن نگاشت می‌کند (DNS معکوس). اطلاعات بیشتر در [[fa:email:troubleshooting:reverse-dns|DNS معکوس برای ایمیل]] یا [[fa:networking:dns:reverse-dns|DNS معکوس (PTR)]].
+----
+===== ت =====
+==== تِله‌نگار (Telenegar) ====
+یک پلتفرم جامع تشخیصی و پایش شبکه است که برای مدیران IT و مهندسان شبکه در ایران طراحی شده است. **تِله‌نگار** با ارائه ابزارهای خودکار ارزیابی، ابزارهای تحلیلی امنیتی و شبکه‌ای از پروب‌های توزیع‌شده، امکان بررسی وضعیت زیرساخت، سلامت دامنه، تنظیمات DNS و وضعیت تحویل ایمیل را فراهم می‌سازد.
+==== زمان حیات یا TTL (Time To Live) ====
+یک مقدار عددی در رکوردهای DNS یا هدر بسته‌های IP که مدت زمان (به ثانیه یا تعداد جهش/Hop) معتبر بودن داده‌ها را پیش از انقضا یا دور ریخته شدن مشخص می‌کند. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:dns:ttl|راهنمای TTL]].
+==== گزارش‌دهی TLS یا TLS-RPT (TLS Reporting) ====
+یک استاندارد گزارش‌دهی مکمل برای [[fa:email:dns-configuration:mta-sts|MTA-STS]] که به صاحبان دامنه امکان می‌دهد گزارش‌های خودکاری در مورد شکست در تحویل ایمیل یا خطاهای دست‌تکانی (Handshake) TLS دریافت کنند. اطلاعات بیشتر در [[fa:email:dns-configuration:tls-rpt|TLS-RPT]].
+----
+===== ج =====
-==== هدر CSP (Content Security Policy) ====
+==== مسیریابی بی‌کلاس بین دامنه‌ای یا CIDR (Classless Inter-Domain Routing) ====
-یک هدر امنیتی HTTP که به مدیران سایت اجازه می‌دهد منابع پویا و مجاز برای بارگیری در مرورگر را تعیین کنند.
+روشی برای تخصیص آدرس‌های IP و افزایش کارایی مسیریابی با استفاده از نشانی‌دهی ماسک زیرشبکه با طول متغیر (مانند `/24` یا `/16`). اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:internet:cidr-notation|نشانی‌دهی CIDR]] یا محاسبه زیرشبکه‌ها با استفاده از [[fa:tools:subnetcalc|ابزار محاسبه‌گر زیرشبکه]].
 ----
-===== D =====
+===== د =====
 ==== استاندارد DKIM (DomainKeys Identified Mail) ====
-یک روش احراز هویت ایمیل با استفاده از امضاهای دیجیتال کلید عمومی در هدر پیام جهت تشخیص دستکاری و جعل. برای اطلاعات بیشتر به [[fa:email:dns-configuration:dkim|راهنمای DKIM]] مراجعه کنید.
+یک روش احراز هویت ایمیل با استفاده از امضاهای دیجیتال کلید عمومی در هدر پیام‌ها برای تشخیص جعل identity و دستکاری ایمیل. اطلاعات بیشتر در [[fa:email:dns-configuration:dkim|راهنمای DKIM]].
-==== پروتکل DMARC (Domain-based Message Authentication, Reporting, and Conformance) ====
+==== استاندارد DMARC (Domain-based Message Authentication, Reporting, and Conformance) ====
-یک پروتکل اعتبارسنجی ایمیل بر پایه [[fa:email:dns-configuration:spf|SPF]] و [[fa:email:dns-configuration:dkim|DKIM]] که به صاحبان دامنه امکان می‌دهد نحوه برخورد با ایمیل‌های ردشده را مشخص کنند (`p=none` ،`p=quarantine` یا `p=reject`). برای اطلاعات بیشتر به [[fa:email:dns-configuration:dmarc|راهنمای DMARC]] مراجعه کنید.
+یک پروتکل اعتبارسنجی ایمیل مبتنی بر [[fa:email:dns-configuration:spf|SPF]] و [[fa:email:dns-configuration:dkim|DKIM]] که به صاحبان دامنه اجازه می‌دهد نحوه برخورد سیستم‌های دریافت‌کننده با ایمیل‌های مردود شده را تعیین کنند (`p=none` ، `p=quarantine` یا `p=reject`). اطلاعات بیشتر در [[fa:email:dns-configuration:dmarc|راهنمای DMARC]].
-==== سامانه DNS (Domain Name System) ====
+==== سامانه نام دامنه یا DNS (Domain Name System) ====
-سیستم نام‌گذاری توزیع‌شده و سلسله‌مراتبی که برای ترجمه نام‌های دامنه قابل خواندن توسط انسان به آدرس‌های IP استفاده می‌شود. اطلاعات بیشتر را در [[fa:networking:dns:dns|توضیح مفاهیم DNS]] مطالعه کرده یا از [[fa:tools:dnscheck|ابزار بررسی DNS]] استفاده کنید.
+سیستم نام‌گذاری متمرکز و سلسله‌مراتبی که برای ترجمه نام‌های میزبان قابل خواندن توسط انسان به آدرس‌های IP استفاده می‌شود. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:dns:dns|توضیحات DNS]] یا اجرای تست‌های تشخیصی با [[fa:tools:dnscheck|ابزار بررسی DNS]].
-==== استاندارد DNSSEC (Domain Name System Security Extensions) ====
+==== افزونه‌های امنیتی سامانه نام دامنه یا DNSSEC (Domain Name System Security Extensions) ====
-مجموعه‌ای از توسعه‌ها که امضاهای دیجیتال را به رکوردهای DNS اضافه می‌کند تا از جعل و مسموم‌سازی کش (Cache Poisoning) جلوگیری شود. برای اطلاعات بیشتر به [[fa:networking:dns:dnssec|راهنمای DNSSEC]] مراجعه کنید.
+مجموعه‌ای از افزونه‌ها که امضاهای دیجیتال رمزنقاری‌شده را به رکوردهای موجود DNS اضافه می‌کنند تا از جعل identity و مسموم‌سازی کش (Cache Poisoning) جلوگیری کنند. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:dns:dnssec|راهنمای DNSSEC]].
 ----
-===== H =====
+===== ر =====
-==== هدر HSTS (HTTP Strict Transport Security) ====
+==== رکورد CNAME (Canonical Name Record) ====
-یک هدر سیاست امنیتی وب که ارتباطات امن HTTPS را میان مرورگر و سرور اجباری می‌کند. برای اطلاعات بیشتر به [[fa:security:security-headers|هدرهای امنیتی HTTP]] مراجعه کنید.
+یک رکورد [[fa:networking:dns:dns|DNS]] که برای مستعار کردن (Alias) یک نام دامنه به نام دامنه‌ی اصلی دیگر استفاده می‌شود.
-==== پروتکل HTTP / HTTPS (Hypertext Transfer Protocol / Secure) ====
+----
-پروتکل لایه کاربرد جهت انتقال اسناد ابررسانه‌ای در وب. پروتکل HTTPS از رمزنگاری [[fa:networking:protocols:ssl-tls|TLS/SSL]] استفاده می‌کند. بررسی سایت را می‌توانید از طریق [[fa:tools:sitecheck|ابزار بررسی سایت]] انجام دهید.
+===== س =====
+==== سیاست امنیت محتوا یا CSP (Content Security Policy) ====
+یک هدر امنیتی HTTP که به مدیران وب‌سایت اجازه می‌دهد منابع پویا و مجاز برای بارگذاری در مرورگر کاربران را مشخص کنند.
 ----
-===== I =====
+===== ش =====
-==== پروتکل ICMP (Internet Control Message Protocol) ====
+==== پایش پایداری یا Uptime ====
-یک پروتکل لایه شبکه که توسط ابزارهای تشخیصی مانند [[fa:tools:pingcheck|تست پینگ]] و [[fa:tools:traceroute|مسیریابی (Traceroute)]] برای گزارش خطاهای عملیاتی و معیارهای تاخیر استفاده می‌شود. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:protocols:icmp|پروتکل ICMP]].
+شاخصی که نشان‌دهنده درصد کلی زمانی است که یک سایت یا سرور عملیاتی و در دسترس باقی مانده است. پایش خودکار با [[fa:tools:uptime|ابزار پایش پایداری]].
-==== پروتکل IMAP / IMAPS (Internet Message Access Protocol) ====
+----
-یک پروتکل لایه کاربرد که توسط برنامه‌های ایمیل برای دریافت پیام‌ها از سرور روی پورت‌های `143` (بدون رمزنگاری/STARTTLS) و `993` (SSL/TLS) استفاده می‌شود. پورت‌ها را با [[fa:tools:portcheck|ابزار بررسی پورت]] ارزیابی کنید یا [[fa:email:protocols:imap|پروتکل IMAP]] را مطالعه نمایید.
+===== ک =====
+==== پروتکل ICMP (Internet Control Message Protocol) ====
+یک پروتکل لایه شبکه که توسط ابزارهای تشخیصی مانند [[fa:tools:pingcheck|بررسی پینگ]] و [[fa:tools:traceroute|مسیریابی شبکه (Trace Route)]] برای مخابره خطاهای عملیاتی و معیارهای تأخیر پینگ استفاده می‌شود. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:protocols:icmp|ICMP]].
 ----
-===== M =====
+===== م =====
-==== استاندارد MTA-STS (Mail Transfer Agent Strict Transport Security) ====
+==== امنیت انتقال ایمیل یا MTA-STS (Mail Transfer Agent Strict Transport Security) ====
-یک استاندارد امنیتی که سرورهای ایمیل را ملزم به استفاده از رمزنگاری TLS و اعتبارسنجی گواهی برای ارتباطات ورودی SMTP می‌کند. برای اطلاعات بیشتر به [[fa:email:dns-configuration:mta-sts|پیکربندی MTA-STS]] مراجعه کنید.
+یک استاندارد امنیتی که سرورهای ایمیل را ملزم به استفاده از رمزنگاری TLS و اعتبارسنجی گواهی در ارتباطات ورودی SMTP می‌کند. اطلاعات بیشتر در [[fa:email:dns-configuration:mta-sts|پیکربندی MTA-STS]].
 ==== رکورد MX (Mail Exchange Record) ====
-یک رکورد منابع [[fa:networking:dns:dns|DNS]] که سرور ایمیل مسئول پذیرش ایمیل‌های ورودی یک دامنه را مشخص می‌کند. وضعیت ایمیل را با [[fa:tools:mailcheck|ابزار بررسی ایمیل]] تست کنید یا [[fa:email:dns-configuration:mx-records|رکوردهای MX]] را مطالعه نمایید.
+یک رکورد [[fa:networking:dns:dns|DNS]] که سرور ایمیل مسئول دریافت پیام‌های ورودی یک دامنه را مشخص می‌کند. ارزیابی تنظیمات ایمیل با [[fa:tools:mailcheck|ابزار بررسی ایمیل]] یا کسب اطلاعات بیشتر در [[fa:email:dns-configuration:mx-records|رکوردهای MX]].
 ----
-===== P =====
+===== ن =====
-==== رکورد PTR (Pointer Record) ====
+==== پروتکل IMAP / IMAPS (Internet Message Access Protocol) ====
-یک رکورد DNS که یک آدرس IP را به نام دامنه اصلی آن نگاشت می‌کند (DNS معکوس). برای اطلاعات بیشتر به [[fa:email:troubleshooting:reverse-dns|نگاشت معکوس برای ایمیل]] یا [[fa:networking:dns:reverse-dns|نگاشت معکوس (PTR)]] مراجعه کنید.
+یک پروتکل لایه کاربردی که توسط کلاینت‌های ایمیل برای دریافت پیام‌ها از سرور روی پورت‌های `143` (بدون رمزنگاری/STARTTLS) و `993` (SSL/TLS) استفاده می‌شود. ارزیابی پورت‌ها با [[fa:tools:portcheck|ابزار بررسی پورت]] یا مطالعه [[fa:email:protocols:imap|پروتکل IMAP]].
 ----
-===== S =====
+===== و =====
-==== پروتکل SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) ====
+==== پروتکل HTTP / HTTPS (Hypertext Transfer Protocol / Secure) ====
-پروتکل استاندارد اینترنت برای ارسال و انتقال ایمیل در شبکه روی پورت‌های استاندارد (`25` ،`465` ،`587`). اطلاعات بیشتر در [[fa:email:protocols:smtp|پروتکل SMTP]].
+پروتکل لایه کاربردی برای انتقال اسناد فوق‌رسانه‌ای در وب. پروتکل HTTPS از رمزنگاری [[fa:networking:protocols:ssl-tls|TLS/SSL]] استفاده می‌کند. بررسی سلامت سایت با [[fa:tools:sitecheck|ابزار بررسی سایت]].
-==== چارچوب SPF (Sender Policy Framework) ====
-یک مکانیسم احراز هویت ایمیل که سرورها و IPهای مجاز برای ارسال ایمیل از طرف یک دامنه را از طریق رکوردهای TXT مشخص می‌کند. برای اطلاعات بیشتر به [[fa:email:dns-configuration:spf|راهنمای SPF]] مراجعه کنید.
-==== پروتکل SSL / TLS (Secure Sockets Layer / Transport Layer Security) ====
-پروتکل‌های cryptographic طراحی‌شده برای تامین امنیت ارتباطات نقطه‌به‌نقطه در شبکه. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:protocols:ssl-tls|پروتکل SSL/TLS]].
 ----
-===== T =====
+===== ه =====
-==== مفهوم TTL (Time To Live) ====
+==== پروتکل HSTS (HTTP Strict Transport Security) ====
-یک مقدار عددی در رکوردهای DNS یا هدر پکت‌های IP که مدت زمان اعتبار (بر حسب ثانیه یا تعداد گام‌ها) را پیش از انقضا تعیین می‌کند. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:dns:ttl|مفهوم TTL]].
+یک هدر سیاست امنیتی وب که ارتباط امن HTTPS بین مرورگر و سرور را اجباری می‌کند. اطلاعات بیشتر در [[fa:security:security-headers|هدرهای امنیتی HTTP]].
-==== استاندارد TLS-RPT (TLS Reporting) ====
+==== پروتکل SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) ====
-یک استاندارد گزارش‌دهی مکمل برای [[fa:email:dns-configuration:mta-sts|MTA-STS]] که به صاحبان دامنه امکان دریافت گزارش‌های خودکار در صورت بروز خطاهای ارسال یا دست‌تکانی TLS را می‌دهد. اطلاعات بیشتر در [[fa:email:dns-configuration:tls-rpt|گزارش‌دهی TLS-RPT]].
+پروتکل استاندارد اینترنت برای ارسال ایمیل‌های خروجی در شبکه روی پورت‌های استاندارد (`25` ، `465` ، `587`). اطلاعات بیشتر در [[fa:email:protocols:smtp|پروتکل SMTP]].
-----
+==== پروتکل SPF (Sender Policy Framework) ====
+یک مکانیزم احراز هویت ایمیل که سرورها و آدرس‌های IP مجاز برای ارسال ایمیل از طرف یک دامنه را از طریق رکوردهای TXT در DNS تعیین می‌کند. اطلاعات بیشتر در [[fa:email:dns-configuration:spf|راهنمای SPF]].
-===== U =====
+==== پروتکل SSL / TLS (Secure Sockets Layer / Transport Layer Security) ====
+پروتکل‌های رمزنقاری طراحی‌شده برای تأمین امنیت ارتباطات سرتاسری در شبکه‌های کامپیوتر. اطلاعات بیشتر در [[fa:networking:protocols:ssl-tls|SSL/TLS]].
-==== پایداری (Uptime) ====
-معیاری که درصد زمان دسترس‌پذیری و عملکرد صحیح یک سایت یا سرور را نشان می‌دهد. پایش خودکار را با [[fa:tools:uptime|ابزار پایش پایداری]] تنظیم کنید.
 ----
-===== مستندات مرتبط و ناوبری =====
+===== مستندات مرتبط و navigation =====
   * [[fa:start|صفحه اصلی پایگاه دانش]] — بازگشت به صفحه اصلی.
   * [[fa:security:security-headers|هدرهای امنیتی HTTP]] — بررسی هدرها و سیاست‌های امنیتی وب.
-  * [[fa:email:dns-configuration:spf|احراز هویت ایمیل]] — راهنماهای جامع SPF ،DKIM و DMARC.
+  * [[fa:email:dns-configuration:spf|مرور کلی احراز هویت ایمیل]] — راهنمای جامع SPF، DKIM و DMARC.
-  * [[fa:faq|سوالات متداول]] — پاسخ به پرسش‌ها و مراحل عیب‌یابی رایج.
+  * [[fa:faq|پرسش‌های متداول]] — پاسخ به سوالات رایج و مراحل عیب‌یابی.